�O�NIERZE WYKL�CI

Kolejny (22) pomnik Fundacji "Pami�tamy" ods�oni�ty !

gregg71@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 2 May 2012 17:02:52 +0200

Pomnik "�o�nierzom Wykl�tym" ods�oni�to w Kosowie Lackim

Pomnik ods�oni�ty w Kosowie Lackim 22 IV 2012 r., dzi�ki staraniom Fundacji "Pami�tamy" .

Po raz kolejny, dzi�ki staraniom Fundacji "Pami�tamy" , 22 kwietnia 2012 r., tym razem w Kosowie Lackim , odby�a si� uroczysto�� ods�oni�cia i po�wi�cenia pomnika �o�nierzy podziemia niepodleg�o�ciowego oraz cywilnych mieszka�c�w ziemi kosowskiej poleg�ych i pomordowanych w walce z komunistycznym zniewoleniem w latach 1944-1950. Na pomniku, kt�ry zwie�cza symbol or�a i cytat z wiersza Zbigniewa Herberta: "nie dajmy zgin�� poleg�ym...", widnieje tak�e napis, �e oddali oni �ycie za niepodleg�o�� Polski, wiar� katolick� i wolno�� cz�owieka. Zosta�y na nim wyryte tak�e nazwiska i pseudonimy 16 os�b, zwi�zanych z tamtejszymi stronami i zamordowanych przez w�adze komunistyczne lub poleg�ych w walkach z organami bezpieki.

Dramatyczne losy walki podziemia w pierwszych latach komunistycznego zniewolenia Polski przybli�y�, podczas uroczysto�ci przedstawiciel Instytutu Pami�ci Narodowej, Kazimierz Krajewski.
Przypomnia� on, �e walka ta stanowi�a kontynuacj� podziemia z lat II wojny �wiatowej i pierwszy ruch oporu, przeciwko niechcianej w�adzy komunistycznej w Polsce, zainstalowanej przez obce si�y Zwi�zku Sowieckiego.
W strukturach zorganizowanych �wczesnego podziemia by�o w�wczas �wier� miliona ludzi, w tym 20 tysi�cy, walcz�cych w oddzia�ach partyzanckich w broni� w r�ku, a tak�e wielkie rzesze im pomagaj�cych.
Zosta�o na nich wykonanych oko�o 5000 wyrok�w �mierci, 22 tysi�ce ludzi zmar�o w obozach i wi�zieniach, blisko 10 tysi�cy zgin�o w walkach partyzanckich. Wielu zosta�o te� zamordowanych przez komunistyczne "szwadrony �mierci" i podczas pacyfikacji teren�w wiejskich. �wier� miliona ludzi zosta�o tak�e w tych latach uwi�zionych z powod�w politycznych i drugie tyle zmuszonych do niewolniczej pracy w kopalniach i obozach pracy.

Historyk przypomnia� r�wnie� o niewymiernych cierpieniach rodzin tych ofiar, kt�re traktowano tak�e, jak obywateli ni�szej kategorii.
M�wi�, �e "�o�nierze Wykleci" pochodzili z r�nych warstw spo�ecze�stwa, a odbicie tego mo�na znale�� te� na kosowskim pomniku. S� tam bowiem nazwiska i pseudonimy oficer�w, podoficer�w, inteligent�w, robotnik�w i rolnik�w: W�adys�awa Bajerowicza, Tadeusza Domzalskiego ps. "Rekrut", W�adys�awa Dytela, Kazimierza Pawluczaka ps. "Kruk", J�zefa Rostka ps. "Iskra", J�zefa Ska�danowskiego, W�adys�awa Strza�kowskiego ps. "W�adek", Zygmunta Strza�kowskiego, Wac�awa Szcze�niaka, Franciszka Szerszenia ps. "Pi�rko", Aleksandra Tomaszewicza ps. "Jagoda", Jana Wasilewskiego, Antoniego Zubera ps. "�ada" i trzech partyzant�w, kt�rych znane s� jedynie pseudonimy: "Akacja", "Brzoza" i "Nur".
Tylko dwie osoby maj� znane groby, miejsca pochowanie pozosta�ych do dzisiaj s� nieznane. Dlatego pomnik, usytuowany na centralnym skwerze Kosowa Lackiego, ma stanowi� ich symboliczn� mogi��.

Monument powsta� dzi�ki staraniom Fundacji "Pami�tamy" i jej prezesa mec. Grzegorza W�sowskiego, kt�ra na Podlasiu i Mazowszu postawi�a ju� kilka podobnych pomnik�w. Powsta� on tak�e dzi�ki wsp�pracy z burmistrzem Kosowa Lackiego Janem S�omiakiem i proboszczem parafii rzymskokatolickiej w Kosowie Lackim ks. kan. Tomaszem Pe�szykiem.

Okoliczno�ciowe przem�wienie wyg�asza prezes Fundacji "Pami�tamy", mec. Grzegorz W�sowski.

Uroczysto�ci rozpocz�a Eucharystia, celebrowana w ko�ciele parafialnym przez biskupa drohiczy�skiego Antoniego Dydycza, kt�ry powiedzia�, �e przez pomniki mo�emy �atwiej dociera� do umys��w dzieci i m�odzie�y, �eby odwa�niej podejmowa�a dziedzictwo naszych ojc�w.
W homilii ksi�dz biskup zaapelowa� r�wnie�, o potrzeb� stania na stra�y naszej wolno�ci, aby wype�ni� testament tych, kt�rzy za ni� oddawali swe �ycie.
Przypomnia� on tak�e s�owa b�ogos�awionego Jana Paw�a II, kt�ry m�wi�, �e by�a to epoka z�a, ale tak�e niewyobra�alnego dobra i wielu �wiadk�w tego dobra i prawdy. Za to �wiadectwo, kontynuowa� pasterz Ko�cio�a drohiczy�skiego, powinni�my by� wdzi�czni i musimy zabiega� odwa�nie o zakorzenienie si� prawdziwych warto�ci w naszym spo�ecze�stwie.
Powinni�my rozwija� wszystko co mo�e by� dobrem, co s�u�y rozwojowi i przyczynia si� do wzajemnego zaufania oraz sprawia, �e s�owa bardzo nam drogie, takie jak: Polak, czy Polska, b�d� przyjmowane z entuzjazmem i rado�ci� w naszej ojczy�nie i na ca�ym �wiecie, m�wi� ks. bp Dydycz.
Mamy te� prawo, kontynuowa�, prze�ywa� niepok�j, gdy widzimy jak wielu od tych s��w ucieka i woli stosowa� inne namiastki, jak gdyby mia�y one w sobie co� niew�a�ciwego. Trzeba, �eby te pomniki przypomina�y nam o tym wyj�tkowym d�ugu wdzi�czno�ci i dumie z powodu przynale�enia do polskiego narodu, kt�ry zawsze zabiega� o wzajemne zrozumienie i szacunek, nie wyrz�dzaj�c innym z�a, zako�czy� swa homili� ksi�dz biskup.
On tak�e dokona� aktu po�wi�cenia pomnika, wcze�niej ods�oni�tego przez burmistrza oraz reprezentant�w kombatant�w i rodzin pomordowanych.

Obecny na uroczysto�ci prezes �wiatowego Zwi�zku �o�nierzy Armii Krajowej Stanis�aw Oleksiak, w swoim wyst�pieniu przypomnia� na przyk�adzie swoje rodziny, tragedi� rozdarcia, b�lu niepewno�ci i prze�ladowa� oraz zacieranie �lad�w barbarzy�stwa. Podkre�li� on te� wielk� rol� Ko�cio�a w zachowaniu pami�ci o tych bohaterach.

Na uroczysto�� przybyli tak�e: przedstawiciele w�adz wojew�dzkich, sejmiku samorz�dowego, delegaci parlamentarzyst�w, w�adz samorz�dowych powiatu soko�owskiego i s�siednich gmin, kombatanci, harcerze, poczty sztandarowe, tw�rcy pomnika, rodziny ofiar, duchowni oraz mieszka�cy Kosowa Lackiego.
Uczestniczyli oni w apelu poleg�ych i pomordowanych przez w�adze komunistyczne, z�o�yli wie�ce i kwiaty pod pomnikiem, a kombatanci oddali salw� honorowa. Na zako�czenie z patriotycznym programem artystycznym wyst�pili uczniowie kosowskich szk�.

UPAMI�TNIENI POMNIKIEM W KOSOWIE LACKIM:

Bajerowicz W�adys�aw , ur. w 1905 r., zam. w Kosowie Lackim. Zmar� w sowieckim �agrze, w podobozie Borowicze 26 IV 1945 r.;
Dom�alski Tadeusz ,,Rekrut”, ur. 20 IV 1926 r. w Kosowie Lackim. �o�nierz AK, a nast�pnie �o�nierz soko�owskich patroli 6 Brygady Wile�skiej AK kpt. W�adys�awa �ukasiuka „M�ota” (podlega� J�zefowi Ma�czukowi „Brzaskowi” ). Skazany na kar� �mierci podczas publicznego procesu w Soko�owie Podlaskim 15 VII 1948 r. i stracony;
Dytel W�adys�aw , ur. w 1892 r., zam. w Kosowie Lackim. Zmar� w sowieckim �agrze, w szpitalu obozowym 30 XII 1945 r.;
Pawluczak Kazimierz ,,Kruk”, ur. 4 II 1929 r. zam. we wsi D�br�wka, pow. Soko��w Podlaski. �o�nierz soko�owskich patroli 6 Brygady Wile�skiej AK (podlega� „Brzaskowi” ). Stracony na podstawie wyroku WSR w Warszawie wydanego na sesji wyjazdowej w Kosowie Lackim 15 V 1948 r.;
Rostek J�zef ,,Iskra”, ur. 18 VI 1924 r. w Morzyczynie, pow. W�gr�w. Zamieszka�y w Albinowie, gm. Kos�w Lacki, pow. Soko��w Podlaski. �o�nierz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, a nast�pnie soko�owskich patroli 6 Brygady Wile�skiej AK (podlega� „Brzaskowi” ). Poleg� w walce z KBW 23 V 1948 r. we wsi Garnek, pow. Soko��w Podlaski;
Sk�adanowski J�zef, postrzelony przez ubek�w podczas walki oddzia�u kpt. Kazimierza Kamie�skiego „Huzara” z MO i UB w Kosowie Lackim, zmar� 15 IX 1946 r. w szpitalu Klimowizna pod W�growem;
Strza�kowski W�adys�aw ,,W�adek”, ur. 3 II 1926 r. w Olszewie pow. Soko��w Podlaski. �o�nierz 6 Brygady Wile�skiej AK, zgin�� w Borychowie 30 IX 1950 r. w walce z KBW i UB;
Strza�kowski Zygmunt z Olszewa , brat W�adys�awa – partyzanta 6 Brygady Wile�skiej AK. Zamordowany przez UB w lesie pod Olszewem albo k. Prze�dziatki w 1946 r.;
Szcze�niak Wac�aw , ur. 1923 r., zam. w Kosowie Lackim. Zmar� w sowieckim �agrze, w podobozie Ust’je 12 III 1945 r.;
Szersze� Franciszek ,,Pi�rko”, �o�nierz AK, a nast�pnie oddzia�u AKO - WIN kpt. Kazimierza Kamie�skiego „Huzara” , poleg� w walce z MO i UB w Kosowie Lackim 14 IX 1946 r.;
Tomaszewicz Aleksander ,,Jagoda” , por., ur. 2 I 1914 r. w Olszewie pow. Soko��w Podlaski. �o�nierz AK, skazany przez S�d Wojskowy Lubelskiego Garnizonu 8 XI 1944 r. na kar� �mierci. Wyrok wykonany 20 XI 1944 r.;
Wasilewski Jan, �o�nierz oddzia�u AKO - WIN kpt. Kazimierza Kamie�skiego „Huzara” , �miertelnie ranny podczas walki z MO i UB w Kosowie Lackim, zmar� w PUBP w Soko�owie 14 IX 1946 r.;
�uber Antoni „�ada” , ur. 26 IV 1915 we wsi D�be, gm. Kos�w Lacki, zabity przez UB prawdopodobnie w drugiej po�owie 1945 r.;
,,Akacja” NN , wilnianin, z 2 szwadronu 6 Brygady Wile�skiej AK, zgin�� w Grzymkach 23 III 1948 r. w walce z KBW i UB;
,,Brzoza” NN , wilnianin, z 2 szwadronu 6 Brygady Wile�skiej AK, zgin�� w Grzymkach 23 III 1948 r. w walce z KBW i UB;
„Nur” NN , partyzant z patrolu NZW „P�omienia”, poleg� w walce z jednostk� NKWD podczas akcji na stacji kolejowej w Kosowie Lackim 9 XI 1946 r.

�r�d�o: Diecezja Drohiczy�ska
Strona g��wna>

Kr�tka opowie�� o r�kach kat�w...

gregg71@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 26 Apr 2012 12:05:06 +0200

Grzegorz W�sowski
[wyb�r zdj�� - autor strony]

O R�KACH KAT�W I DYGRESYJNIE O FOTOGRAFII HISTORYCZNEJ

Dow�dca organizacji warszawskich Sztyletnik�w walczy� do ko�ca. 17 lutego 1865 roku pod szubienic� ustawion� na stokach warszawskiej Cytadeli stan�� Emanuel Szafarczyk . Liczy� sobie wtedy 30 wiosen. U�ywa� pseudonimu Kami�ski .

By� ostatnim dow�dc� warszawskiej organizacji Sztyletnik�w, kt�ra dzia�a�a w latach 1862-1864. Historycy oceniaj�, �e przez jej szeregi przewin�o si� ��cznie oko�o dwustu cz�onk�w, przy czym w sk�ad grupy wykonuj�cej wyroki �mierci wchodzi�o jednocze�nie nie wi�cej ni� trzydzie�ci pi�� os�b. Celem� podejmowanych przez nich akcji likwidacyjnych byli carscy urz�dnicy i szpicle, a poczynaj�c od 1863 r. tak�e zdrajcy sprawy Powstania Styczniowego.

Ignacy Chmiele�ski, tw�rca Oddzia�u V �andarmerii Narodowej tzw. sztyletnik�w . Od 19 wrze�nia 1863 r. Szef Rz�du Narodowego i naczelnik wojskowy miasta sto�ecznego Warszawy.

Po raz pierwszy warszawscy sztyletnicy zaatakowali w listopadzie 1862 r. Ich ofiar� pad� w�wczas Pawe� Felkner, pe�ni�cy funkcj� szefa kancelarii tajnej w zarz�dzie oberpolicmajstra Warszawy. W okresie Powstania Styczniowego organizacja kierowana przez Szafarczyka przeprowadzi�a nie mniej ni� 25 likwidacji, ponadto w jej akcjach rany odnios�o kilku wysokich rang� rosyjskich urz�dnik�w i wojskowych w tym genera� Fiodor Trepow – policmajster Kr�lestwa Polskiego w latach 1863-1866 i major Wasyl von Rothkirch - wicedyrektor Kancelarii Specjalnej do spraw Stanu Wojennego.

Szafarczyk sam nie wykonywa� wyrok�w. Nie m�g�, mia� niesprawn� praw� r�k�. By� jednak organizatorem wi�kszo�ci akcji swych podkomendnych, a tak�e m�zgiem i sercem organizacji. Wpad� w r�ce carskiej policji dopiero we wrze�niu 1864 r., ju� po upadku Powstania Styczniowego. Zosta� zdradzony przez swego koleg� przekupionego koncesj� na prowadzenie szynku. W chwili aresztowania Szafarczyka nie �y� ju� ostatni przyw�dca powsta�czego zrywu ze stycznia 1863 r., Romuald Traugutt, stracony w publicznej egzekucji na stokach Cytadeli 5 sierpnia 1864 r. Wraz z Trauguttem powieszono czterech innych cz�onk�w podziemnego Rz�du Narodowego . Egzekucja Traugutta i towarzyszy zgromadzi�a oko�o 30-tysi�czny t�um mieszka�c�w Warszawy, manifestuj�cy w tej tragicznej chwili wsp�czucie dla traconych i przywi�zanie do sprawy wolno�ci. Ludzie kl�czeli, modlili si�, �piewano hymn �wi�ty Bo�e, �wi�ty mocny. Gdy dope�nia� si� los Szafarczyka, t�um�w wok� nie by�o. Obok niego sta� Aleksander Waszkowski, ostatni naczelnik Warszawy z okresu Powstania Styczniowego. Ten sam, kt�ry kilka miesi�cy wcze�niej, nazajutrz po straceniu Traugutta i towarzyszy, wyda� odezw�, rozkolportowan� w nak�adzie kilkuset egzemplarzy po Warszawie, w kt�rej napisa�:

Zostali zamordowani za to, �e (...) ukochali nad �ycie Ojczyzn�. Po�r�d niezliczonych niebezpiecze�stw (...) walczyli oni niezmordowanie o wolno�� (...) ojczystej ziemi, po�wi�cali dla niej wszystko i w ko�cu dali �ycie na �wiadectwo �wi�to�ci sprawy Narodu.

Na niego tak�e czeka�a szubienica.

Aleksander Waszkowski, w grudniu 1863 r. mianowany przez R. Traugutta powsta�czym naczelnikiem Warszawy. Po aresztowaniu Traugutta faktycznie dowodzi� niedobitkami powsta�czymi, aresztowany w grudniu 1864 r. i stracony 17 lutego 1865 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej.

Nie wiem po�r�d ilu wsp�czuj�cych �wiadk�w przysz�o Szafarczykowi i Waszkowskiemu dawa� �ycie na �wiadectwo �wi�to�ci sprawy Narodu, ale nie by�o ich wielu. Na miejscu ka�ni na pewno towarzyszy� im niezawodny w takich sytuacjach kat i carscy �o�nierze - rutyniarze w organizacji rytua�u �mierci przez powieszenie, zapewne nieco nim znudzeni i w �adnym razie nie przej�ci losem skazanych. By�a r�wnie� prasa, o czym za chwil�.

Ponury, tak�e przez swoj� przewidywalno��, ceremonia� egzekucji zosta� w pewnej chwili zak��cony przez Szafarczyka. Dow�dca warszawskich Sztyletnik�w walczy� do ko�ca. Gdy zak�adano mu sznur na szyj�, ugryz� kata w r�k�. Jedna z gazet odnotowa�a to zdarzenie, maluj�c� przy tej okazji obraz� Szafarczyka jako potwora, kt�ry k�sa� do ostatnich chwil �ycia. Poza tym� wszystko odby�o si� planowo i w my�l procedury. Skazani zawi�li na szubienicy, nast�pnie ich zw�oki zosta�y pogrzebane w nieznanym do dzisiaj miejscu.

Egzekucja Szafarczyka i Waszkowskiego by�a ostatni� publiczn� egzekucj� wykonan�� w Warszawie na powsta�cach styczniowych. Ich �mier� nie sta�a si� tematem �adnej podziemnej odezwy. Po prostu wtedy nie by�o ju� nikogo, kto m�g�by takow� wyda�. Szafarczyk i Waszkowski odeszli jako jedni z ostatnich aktywnych, na tamtym etapie dziej�w Ojczyzny, �o�nierzy sprawy wolno�ci. Wolno�ci, kt�r� w my�l ich plan�w, mia� przynie�� powsta�czy zryw ze stycznia 1863 r., a kt�ra przysz�a, niestety na kr�tko, dopiero kilkadziesi�t lat p�niej, w listopadzie 1918 r., wraz z pierwszowojenn� kl�sk� trzech pa�stw zaborczych.

Kami�ski o Kami�skim , Elzenberg o przegranych w bitwie, Mackiewicz o walce

Histori� Emanuela Szafarczyka Kami�skiego opowiedzia� mi� kilka lat temu Mariusz Kami�ski , autor pracy magisterskiej o sztyletnikach w Powstaniu Styczniowym. Zapami�ta�em j� z uwagi na epizod spod szubienicy, kiedy Szafarczyk wbija swoje z�by w r�k� kata. O ile w kontek�cie pora�ki powsta�c�w styczniowych warta przywo�ania wydaje si� my�l Henryka Elzenberga , kt�ry napisa�, mniej wi�cej, �e nie mo�na mie� pretensji do tych, kt�rzy przegrali bitw�, gdy� trzeba mie� w sobie du�o odwagi, aby znale�� si� w miejscu, w kt�rym przegrywa si� bitw� , to� zachowanie Szafarczyka na chwil� przed egzekucj� nakazuje zastanowi� si�, jak wielk�� trzeba mie� w sobie determinacj�, aby nawet w obliczu ostateczno�ci nie zrezygnowa� i k�sa� wroga, dos�ownie i w przeno�ni, a� do samego ko�ca, po kres, bez chwili kapitulacji przed losem i pokory przed niesion� przeze�, b�d�c� bli�ej ni� na wyci�gni�cie r�ki �mierci�. Poruszaj�c ten problem w tek�cie "Zbrodnia w dolinie rzeki Drawy" J�zef Mackiewicz napisa�, �e najtrudniej jest walczy� bez nadziei!
Jak si� zdaje obaj -� Elzenberg i Mackiewicz - dotkn�li istoty sprawy.

"Vis", brat "Wiarusa"

Przesu�my teraz wskaz�wki zegara historii do roku 1951. To czas, do kt�rego dobrze pasuje fragment tekstu J�zefa Mackiewicza, kt�ry zosta� opublikowany cztery lata wcze�niej, w 1947 r., w londy�skich "Wiadomo�ciach":

Spo�ecze�stwo, kt�re strzela nigdy nie da si� zbolszewizowa�. Bolszewizacja zapanowuje dopiero, gdy ostatni �o�nierze wychodz� z ukrycia i pos�usznie staj� w ogonkach. W�a�nie w Polsce gasn� dzi� po lasach ostatnie strza�y prawdziwych Polak�w, kt�rych nikt na �wiecie nie chce nazywa� bohaterami (...).

Wtedy trwa�y jeszcze w oporze ostatnie grupy �o�nierzy Wykl�tych. Po�r�d nich walczy� w powiecie �om�y�skim oddzia� Stanis�awa Grabowskiego "Wiarusa". Przez szeregi tej grupy, dzia�aj�cej od czerwca 1947 r. do grudnia 1952 r., przewin�o si� ��cznie ponad trzydziestu partyzant�w. Jednym z �o�nierzy oddzia�u by� brat dow�dcy, J�zef Grabowski "Vis".

Sier�./ppor. Stanis�aw Grabowski "Wiarus", d o 1952 r. szef PAS w Komendzie Powiatu NZW "Mazur" Wysokie Mazowieckie .

Do najbardziej znanych akcji tej grupy nale�y zaliczy� opanowanie 29 wrze�nia 1948 r. Jedwabnego, zako�czone wyg�oszeniem przez "Wiarusa" przem�wienia do zgromadzonych na rynku mieszka�c�w, w kt�rym partyzancki dow�dca wezwa� s�uchaczy do przeciwstawiania si� komunistom. Ci za� ju� w lutym 1948 r. uznawali "Wiarusa" za niebezpiecznego przeciwnika – rozes�ali za nim listy go�cze i wyznaczyli nagrod� za jego g�ow�.

List go�czy za Stanis�awem Grabowskim ps. "Wiarus".

Pomimo tego jeszcze przez d�ugie cztery lata "Wiarus" pozosta� dla nich nieuchwytny. Zgin�� dopiero 22 marca 1952 r. Wcze�niej, w pa�dzierniku 1951 r. dope�ni� si� los jego brata. "Vis" zosta� zdradzony przez informatora UB (TW "Wiatrak"), kt�ry by� narzeczonym siostry jednego z �o�nierzy grupy "Wiarusa". Zgin�� w zasadzce zorganizowanej przez UB i KBW w zabudowaniach pomagaj�cego mu gospodarza, gdy przyszed� po odbi�r swetra na zim�.

Dlaczego o tym wspominam? Co ��czy ze sob� �mier� Emanuela Szafarczyka Kami�skiego i� J�zefa Grabowskiego "Visa"? Ot� jest jeden wsp�lny akcent obu tych zdarze�. Symboliczny, ale przecie� bardzo silny. Jaki?

Odpowied� na to pytanie przynosi lektura raportu z przebiegu operacji, w kt�rej zastrzelono "Visa". Dokument sporz�dzi�, na gor�co, naczelnik Wydzia�u III WUBP w Bia�ymstoku, Henryk Wi�ckowski. Wtedy jeszcze komuni�ci byli przekonani, �e uda�o si� im zlikwidowa� "Wiarusa" ("Vis" by� do niego �udz�co podobny), st�d w� przywo�anym dokumencie jest mowa w�a�nie o nim. Czytamy tam:

W dniu 23 X 1951 r. pod dom Dobrzyckiego Aleksandra przyszed� bandyta "Wiarus" (w rzeczywisto�ci, jak ju� wspomnia�em, by� to brat "Wiarusa" i �o�nierz jego oddzia�u J�zef Grabowski "Vis" - przyp. G.W.) , kt�ry zacz�� si� dobija� do drzwi, a nast�pnie do okna. W tym czasie cz�� o�nierzy przebywa�a w stodole mieszcz�cej si� obok domu Dobrzyckiego Aleksandra, natomiast w mieszkaniu przebywali por. Czepiel i (...) ppor. Ambro�ewicz. Zapytany przez Czepiela i Ambro�ewicza gospodarz Dobrzycki Aleksander, kto si� dobija do mieszkania, odpowiedzia�, �e "przyszed� po sweter". Po otrzymaniu tej odpowiedzi por. Czepiel przysun�� si� do okna i odda� seri� z automatu w kierunku "Wiarusa", na skutek czego "Wiarus" pocz�� ucieka�, natomiast (...) Ambro�ewicz otwar� drzwi mieszkania i w kierunku uciekaj�cego Wiarusa odda� seri� z automatu. Na odg�os strza��w wybiegli ze stodo�y przebywaj�cy tam �o�nierze, otwieraj�c ogie� w kierunku uciekaj�cego bandyty. Wiarus po przebiegni�ciu 150 m upad� na skutek otrzymanych postrza��w. Por. Czepiel, kt�ry zbli�y� si� wraz z �o�nierzami do Wiarusa celem udzielenia mu pierwszej pomocy (sic!), zosta� przez niego ugryziony w r�k� . Na skutek odniesionych ran "Wiarus" zmar� po up�ywie kilku minut.

By� �miertelnie ranny, nie� by� ju�� w stanie si� podnie��, ale jeszcze, zupe�nym ostatkiem si�, ugryz� swego oprawc� w r�k�. J�zef Grabowski "Vis".

Sta� pod przeznaczon� dla niego szubienic�, ca�kowicie bezbronny, bez w�adzy w jednej r�ce, ale jeszcze, w ostatnim akcie oporu, ugryz� kata w r�k�. Emanuel Szafarczyk Kami�ski.

�yli w r�nych wiekach, zga�li w chwilach oddalonych od siebie przedzia�em czasu wynosz�cym blisko dziewi��dziesi�t lat. A jednak mieli w sobie Co� , co� pozwala chyba uzna�, �e byli sobie bardzo bliscy. To niezwyk�e Co� , rozpoznawane przez coraz mniej licznych i nazywane niekiedy niepokornym duchem narodu polskiego , zmaterializowane w losach Kami�skiego i "Visa" �ladami z�b�w na r�kach� kat�w.

Patrol NZW sier�./ppor. Stanis�awa Grabowskiego "Wiarusa" (pierwszy z lewej), ok. 1950 r. Drugi od lewej - NN "Jastrz�b", trzeci - J�zef Grabowski "Vis" - brat "Wiarusa".

Dygresyjny przyczynek do dziej�w� fotografii historycznej

Niniejsza partia tekstu nie powsta�aby, gdyby nie poni�sze zdj�cie...
Zapewne dla wielu z pa�stwa, szanowni czytelnicy, ta pochodz�ca z archiwum IPN fotografia jest nieco szokuj�ca. Wyja�niam, �e� zw�oki J�zefa Grabowskiego "Visa" zosta�y, zaraz po jego �mierci, sfotografowane przez komunist�w. To by�o wtedy rutynowe dzia�anie humanist�w spod znaku sierpa i m�ota. Obowi�zywa�a bowiem zasada, �e ostatnim �ladem istnienia reakcyjnego bandyty, zanim jego martwe ju� cia�o trafi do do�u z wapnem lub w podobnie godne poch�wku cz�owieka miejsce, ma by� zdj�cie po�miertne. Taka fotografia pe�ni�a po pierwsze, rol� trofeum na potrzeby ubeckiego, tajnego sztambucha dzia�a� operacyjnych, po drugie, s�u�y�a ostatecznemu upokorzeniu ju� niegro�nego bandziora - kontrrewolucjonisty.

Po�miertna fotografia J�zefa Grabowskiego "Visa" wykonana przez funkcjonariuszy UB, 23 X 1951 r.

Zabiegi te podejmowano z wielk� pieczo�owito�ci�, wedle rachuby, �e je�eli kiedykolwiek owe zdj�cia ujrz� �wiat�o dzienne, to maj� by� na nich uwiecznione w�a�nie trupy odarte z mundur�w, cz�sto prawie zupe�nie nagie i w ka�dym przypadku koniecznie bez but�w; �e na tych fotografiach maj� widnie� martwe �achmany ludzkie, nijak nie kojarz�ce si� z wolnymi do ko�ca, dumnymi lud�mi, kt�rzy mieli w sobie t� wielk� odwag� i si��, aby stan�� przeciw komunistom do heroicznej walki o zachowanie prawa cz�owieka do wolnego �ycia na ziemi.

Ta zasada dotyczy�a nie tylko �o�nierzy polskiego podziemia antykomunistycznego. Z tym samym, pedantycznym okrucie�stwem stosowano j� wobec partyzant�w esto�skich, litewskich, �otewskich czy ukrai�skich poleg�ych w walce z sowieck� okupacj�. Po prostu standard wyznaczony przez Ludowy Komisariat Spraw Wewn�trznych ZSRR, czyli NKWD, obowi�zywa� r�wnie� w dzia�aniach odpowiednik�w tej sowieckiej agendy pa�stwowej w innych krajach znajduj�cych si� pod komunistycznym jarzmem. Jednym z jego przejaw�w by�y w�a�nie wzmiankowane zdj�cia.

Anyk��iai , Litwa, 26 IV 1952 r. Zw�oki zabitych przez NKWD litewskich partyzant�w (od lewej: Bronius Morkūnas "Diemedis", Bronius Mozūra "Kunotas" and Vytautas Guobu�as "Viesulas"). Zdj�cie wykonane przez funkcjonariuszy NKWD.

Mo�na by s�dzi�, �e wraz z upadkiem komunizmu ten rodzaj fotografii przemin��. A jednak nie. Przekona�em si� o tym, gdy w marcu 2005 r. �wiat obieg�y zdj�cia zabitego dow�dcy polowego partyzantki czecze�skiej i jednocze�nie prezydenta tego kraju As�ana Maschadowa. Le�a� odarty z munduru� i oczywi�cie bez but�w. Tak oto Rosja Putina obwieszcza�a wszem wobec sw�j sukces.

Pokazane przez rosyjskie media zw�oki As�ana Maschadowa, kt�ry zgin�� on 8 marca 2005 r. podczas operacji specjalnej wojsk rosyjskich. Jego cia�o zosta�o bestialsko zmasakrowane (m.in. wy�upiono mu oczy). Rosjanie odm�wili wydania cia�a rodzinie zgodnie z obowi�zuj�cym w Rosji ustawodawstwem nakazuj�cym potajemny poch�wek zabitych bojownik�w czecze�skich.

C�, �wiat si� zmienia, ale niekt�rzy nadal trwaj� przy wypracowanych przed laty, w�a�ciwych sobie standardach. Jaka w�adza, taka te� kultura korporacyjna pa�stwowych agend przymusu.
Tyle mo�na tylko o tym uczciwie powiedzie�.

PS. Przytoczony w tek�cie fragment odezwy autorstwa Aleksandra Waszkowskiego powt�rzy�em za ksi��k� Joanny Rusin "Cz�owiek �wi�tego imienia"; raport UB z operacji, w kt�rej zastrzelono J�zefa Grabowskiego "Visa" zosta� opublikowany przez Jerzego Ku�aka w artykule Dzia�ania operacyjne Wojew�dzkiego Urz�du� Bezpiecze�stwa Publicznego w Bia�ymstoku na przyk�adzie likwidacji grupy NZW Stanis�awa Grabowskiego "Wiarusa" ; fotografia zw�ok J�zefa Grabowskiego "Visa" pochodzi z Archiwum Instytutu Pami�ci Narodowej, zosta�a opublikowana w "Zeszytach Naukowych Muzeum Wojska" w Bia�ymstoku przy artykule autorstwa Piotra �api�skiego, Ppor. Stanis�aw Grabowski "Wiarus" (1921-1952). Zarys biografii; ostatnie zdanie tekstu zapo�yczy�em z wiersza Zbigniewa Herberta "G�ra naprzeciw pa�acu".

Grzegorz W�sowski
adwokat, wsp�kieruje pracami Fundacji "Pami�tamy" , zajmuj�cej si� przywracaniem pami�ci o �o�nierzach polskiego podziemia niepodleg�o�ciowego
z lat 1944-1954 .

Strona g��wna>

Konferencja naukowa w ��cznej

gregg71@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 22 Apr 2012 11:07:37 +0200

"�o�nierze Wykl�ci na terenie Lubelszczyzny – wczoraj i dzi�" - konferencja naukowa, ��czna , 28 IV 2012 r., godz. 16.00

Stowarzyszenie Kibic�w G�rnika ��czna oraz Zwi�zek �o�nierzy Narodowych Si� Zbrojnych Okr�gu Lubelskiego serdecznie zapraszaj� na konferencj� naukow� pt. "�o�nierze Wykl�ci na terenie Lubelszczyzny – wczoraj i dzi�". Konferencja odb�dzie si� w sobot� 28 kwietnia o godzinie 16.00 w Centrum Kultury w ��cznej. W�r�d prelegent�w znale�li si� m.in. syn kpt. Zdzis�awa Bro�skiego "Uskoka" – Adam Bro�ski, oraz brat ppor. Stanis�awa Kuchciewicza "Wiktora" – Aleksander Kuchciewicz.

Histori� Narodowych Si� Zbrojnych na Lubelszczy�nie przedstawi Rafa� Drabik z lubelskiego oddzia�u IPN, a o Zrzeszeniu Wolno�� i Niezawis�o�� opowie major Jerzy Pasierbiak – prezes� Stowarzyszenia Spo�eczno-Kombatanckiego Zarz�du G��wnego Zrzeszenia WiN w Lublinie.

Podczas konferencji zaplanowano emisj� fragment�w film�w, oraz wystaw� po�wi�con� tematyce �o�nierzy Wykl�tych. Na miejscu b�dzie r�wnie� mo�liwo�� zakupu publikacji i pami�tek patriotycznych oraz dotycz�cych �o�nierzy polskiego podziemia niepodleg�o�ciowego.

Program:

Narodowe Si�y Zbrojne na terenie Lubelszczyzny – Rafa� Drabik (IPN Lublin);
Geneza powstania i dzia�ania Zrzeszenia WiN na terenach Lubelszczyzny – major Jerzy Pasierbiak (WiN);
�ycie i dzia�ania ppor. Stanis�awa Kuchciewicza ps. "Iskra"/"Wiktor" – Aleksander Kuchciewicz (brat Stanis�awa);
Lider lubelskiego podziemia niepodleg�o�ciowego kpt. Zdzis�aw Bro�ski ps. "Uskok" – Adam Bro�ski (syn Zdzis�awa).

�r�d�o: Serwis Kibic�w G�rnik ��czna>
Zobacz r�wnie�: G�rnicy �ladami �o�nierzy Wykl�tych>

Strona g��wna>